• Waarom houden de bewoners van deze regio van de standwerkers op de Sint Joepmarkt?
• Waarom zijn op de carnavalszittingen de “buuttereedners” de kers op de taart?
• Waarom zijn voorstellingen van revuegezelschappen in de schouwburg en gemeenschapshuizen alle avonden uitverkocht?
• Waarom heeft iedere woongemeenschap een eigen revuegezelschap?
• Waarom zorgt het smartlappenfestival met zijn persiflages voor ongekende lachsalvo’s?
• Waarom is carnaval het grootste evenement van deze provincie?
• Waarom verkleden de bezoekers van het Oktoberfeest zich als Duitsers en omarmen ook hier de persiflage?
• Waarom maakt Toon Hermans in zijn beroemde conferences gebruik van Sittardse sjaele zeiver en laamaekerie?

Wat is toch zo bijzonder aan de humor in deze regio? Dat is een vraag die ons al een tijd bezig houdt en tijdens de eerste editie van het Toon Hermans Humor Festival in 2010 regelmatig gesteld is. Die vraag sluit aan bij een vraag die Guido Wevers van VIA2018 aan Sittard-Geleen heeft gesteld op weg naar Maastricht Culturele Hoofdstad: “Bestaat er zoiets als een eigensoortige humor in dit zuidelijke gebied.?In een eerste analyse duiken er al snel lijnen op naar de Rijnlandse cultuur en tegelijkertijd waait er een heel ander wind uit het Francofone gebied. Zuid-Limburg zit hier tussenin. Met andere woorden: onderzoek het wezen van de Euregionale humor".
Die uitdaging hebben we aangenomen. Tijd om op twee verschillende manieren op onderzoek uit te gaan. 

Enerzijds een onderzoek naar ‘Wat is humor?’, welke vraag vervolgens verdiept wordt in het thema ‘buuttereednen’. De onderzoeker zal opmerkelijke en humoristische bevindingen tijdens het onderzoek delen met de lezer via een weblog op de website van VIA2018 . Die weblog wordt uiteindelijk gebundeld en vormt het eerste naslagwerkje op weg naar de definitie van eigensoortige humor in onze regio. Tijdens het humorfestival zullen in een speciale tent in de vorm van een kerk met een kansel  Euregionale buuttereedners hun buut ten gehore brengen. Het publiek wordt op deze manier geconfronteerd met verschillende vormen en interpretaties van de humor in de buut. Die confrontaties komen ook in het boekje terecht.

Anderzijds een tastbaar onderzoek door middel van een voorstelling. Met theater Theater Anu uit Berlijn hebben we voor het eerst in 2010 samengewerkt tijdens het Toon Hermans Humorfestival. Tijdens een van onze eerste ontmoetingen bleek dat ook zij bezig waren met een zoektocht naar de lach, maar dan vanuit het perspectief: Stel je eens voor dat er geen lach meer is en dat de humor hier weg zou zijn?

De theatervoorstelling die vanuit deze vraag voor het humorfestival gemaakt is, gaat in op de ingrediënten dienodig zijn om een lach te veroorzaken. Deze ingrediënten kunnen universeel zijn, maar ook regio. gebonden. Welk recept leidt tot een lachsalvo? In de voorstelling staat het leven van een koningin centraal De koningin kan alleen maar in leven blijven als zij gevoed wordt met humor; zij kan alleen overleven als zij aan het lachen wordt gemaakt. Het publiek krijgt een actieve rol toebedeeld in de voorstelling doordat zij op een jaarmarkt met humoristen, dichters, buuttereedners en potsenmakers ingrediënten kunnen zoeken, die de koningin uiteindelijk moeten verleiden tot de ultieme lach.

Ook de bevindingen tijdens de contacten met Theater Anu en bij de verdere artistieke vormgeving van Park Kolderiek zullen via de weblog met de lezer gedeeld worden.

Sjef Schurgers, projectleider Toon Hermans Humorfestival Park Kolderiek